الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
8
تفسير مجمع البيان (فارسى)
لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً لِلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ : جبائى گويد : اين كار به منظور سختگيرى در عبادت و امتحان است . يعنى : خداوند تكليف را بر آنهايى كه در دلشان شك بود و سنگدل شده بودند ، سخت گرفت و ناچار شدند فرق ميان سخن محكم خدا و القاء شيطان را بپذيرند . وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقاقٍ بَعِيدٍ : ستمكاران سرگرم دشمنى و گرفتار مخالفتى هستند كه دور از حق است . وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ : تا آنها كه به خدا و توحيد و حكمتش علم دارند ، بدانند كه قرآن حق است و قابل تغيير و تبديل و زياد و كم نيست . فَيُؤْمِنُوا بِهِ : تا ايمان آنها استوار بماند ، و بقولى يعنى : برايمان آنها افزوده شود . فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ : و بر اثر قوت ايمان ، در پيشگاه قرآن خشوع و تواضع پيدا كنند . وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ : خدا مردم مؤمن را براهى روشن و بىپيچ و خم هدايت مىكند . منظور اين است كه آنها را بر دين حق استوار ميدارد . برخى گويند : يعنى آنها را بسبب ايمان به راه بهشت هدايت مىكند . وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ : مردم كافر همواره در بارهء قرآن گرفتار شكند . اين جمله ، مخصوص كسانى است كه خدا ميداند كه هيچگاه ايمان نمىآورند . حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً : تا در حين غفلت و بطور ناگهانى ، قيامت ، ايشان را فرا رسد . أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ : يا اينكه عذاب روزى بيمانند . كه بقول قتاده و مجاهد همان روز جنگ بدر است . آنها را گرفتار سازد . اينكه روز بدر را عقيم مىنامد ، بخاطر اين است كه آن روز بخاطر جنگ فرشتگان و دشوارى كار ، روزى بيمانند بوده است . نظير آن شعر زير است : عقم النساء فلا يلدن شبيهه * ان النساء بمثله لعقيم